Termometr wskazuje -28°C, a Ty stoisz przy oknie, zastanawiając się: czy warto wychodzić na zewnątrz? Jedni twierdzą, że mroźne powietrze hartuje i wzmacnia odporność. Inni ostrzegają przed odmrożeniami i problemami z sercem. Kto ma rację?
Ekstremalne mrozy to nie przelewki. Nie oznacza to jednak, że musisz zamykać się w domu do wiosny. Odpowiednio przygotowany, krótki spacer nawet przy tak niskiej temperaturze może być bezpieczny, a nawet korzystny. Najważniejsze to znać granice i przestrzegać kilku prostych zasad.
Czym jest niebezpieczny taki mróz?
Przy -28°C ludzkie ciało staje przed poważnym wyzwaniem. Odmrożenia mogą pojawić się już po 10–30 minutach, jeśli skóra nie jest chroniona. Najpierw cierpią palce, uszy, nos i policzki – miejsca, gdzie krążenie krwi jest najsłabsze.
Jeśli wieje wiatr, sytuacja staje się jeszcze trudniejsza. Wiatr może obniżyć odczuwalną temperaturę nawet o 10–15 stopni. Oznacza to, że przy -28°C i umiarkowanym wietrze Twoja skóra „czuje” -40°C lub więcej.
Kolejnym zagrożeniem jest hipotermia, czyli spadek temperatury ciała poniżej normy. Może się zdarzyć nawet przy odpowiednim ubraniu, jeśli przebywasz na zewnątrz zbyt długo lub jeśli ubrania zmokną od potu.
Układ sercowo-naczyniowy również doświadcza dodatkowego obciążenia. Zimno powoduje zwężenie naczyń krwionośnych, co prowadzi do wzrostu ciśnienia krwi. Dla osób z problemami kardiologicznymi może to być niebezpieczne.
Kto powinien zostać w domu?
Dla pewnych grup spacer w temperaturze -28°C nie jest najlepszym pomysłem:
- Małe dzieci do 5–6 lat – ich system termoregulacji nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, marzną szybciej niż dorośli. Jeśli konieczne jest wyjście, czas przebywania na zewnątrz powinien być minimalny.
- Osoby starsze – zwłaszcza te z chorobami serca lub układu krążenia, problemami z oddychaniem czy cukrzycą. Zimno stanowi dodatkowy stres dla organizmu.
- Osoby z astmą lub przewlekłymi chorobami układu oddechowego – bardzo zimne powietrze podrażnia drogi oddechowe i może prowadzić do skurczu oskrzeli.
- Osoby, które niedawno chorowały – organizm jest już osłabiony, dodatkowy stres jest niewskazany.
Jeśli należysz do tych grup, lepiej poczekaj, aż temperatura wzrośnie przynajmniej do -15°C.
Ile czasu można spędzić na dworze?
Dla zdrowej osoby dorosłej, odpowiednio ubranej, zaleca się nie dłużej niż 20–30 minut przy takim mrozie. To wystarczająco dużo czasu, aby pospacerować, zaczerpnąć świeżego powietrza i poruszać się, ale za mało, by organizm poważnie się wychłodził.
Jeśli czujesz się dobrze i chcesz zostać dłużej – rób przerwy. Wejdź do ciepłego pomieszczenia na 10–15 minut, aby się rozgrzać, a potem możesz wyjść ponownie.
Ważne jest, aby słuchać swojego ciała. Jeśli zaczynasz drżeć, czujesz drętwienie palców lub okolic uszu, skóra blednie lub boli – natychmiast wróć do ciepłego miejsca.
Jak się prawidłowo ubrać?
Główna zasada – warstwowość. Kilka cieńszych warstw lepiej izoluje niż jeden gruby ubranie, a dodatkowo pozwala regulować temperaturę.
- Pierwsza warstwa (przy ciele) – bielizna termoaktywna z materiału syntetycznego lub wełny, która odprowadza wilgoć od skóry. Unikaj bawełny – pochłania pot i wychładza.
- Druga warstwa – ciepły sweter lub bluza polarowa. Jej funkcja to izolacja, zatrzymanie ciepła przy ciele.
- Trzecia warstwa – kurtka odporna na wiatr i wilgoć. Chroni przed wiatrem i zapobiega rozpraszaniu ciepła.
Nogi – warstwa termoaktywna pod spodniami lub specjalne spodnie zimowe. Dżinsy bez dodatkowej warstwy to zły pomysł.
Obuwie – zimowe buty z ociepleniem, najlepiej pół lub cały numer większe, aby zmieściły się grube skarpety i pozostała przestrzeń powietrzna do izolacji. Para grubych wełnianych skarpet to konieczność.
Ochrona głowy i kończyn
Znaczna część ciepła jest tracona przez głowę i kończyny. Przy -28°C jest to szczególnie ważne.
- Czapka – musi zakrywać uszy. Najlepiej – wełniana lub polarowa, przykrywająca również czoło. Kaptur na czapce zapewnia dodatkową ochronę.
- Szalik lub kominiarka – konieczne jest zakrycie nosa i policzków. Zimne powietrze, wdychane przez nos, ogrzewa się, ale skóra nadal cierpi. Kominiarka to najlepszy wybór, ponieważ zakrywa całą twarz.
- Rękawiczki – najlepiej podwójne: cienkie rękawiczki wewnątrz i grube rękawice na zewnątrz. Rękawice (foki) grzeją lepiej niż rękawiczki, ponieważ palce ogrzewają się nawzajem.
Żadnej odsłoniętej skóry – to najważniejsza zasada. Wszystko, co nie jest zakryte, może odmrozić się w kilkanaście minut.
Jak postępować podczas spaceru?
Aby uniknąć nieprzyjemnych konsekwencji, pamiętaj o kilku zasadach:
- Ruszaj się stale – nie stój w miejscu. Ruch generuje ciepło i utrzymuje krążenie krwi. Staraj się jednak unikać zbyt intensywnego wysiłku fizycznego, który powodowałby pocenie się – mokre ubranie wychładza.
- Oddychaj przez nos – jama nosowa ogrzewa i nawilża powietrze, zanim dotrze ono do płuc. Oddychając przez usta, zimne powietrze bezpośrednio trafia do dróg oddechowych.
- Unikaj alkoholu – choć wydaje się, że alkohol rozgrzewa, w rzeczywistości rozszerza naczynia krwionośne i przyspiesza utratę ciepła. Ponadto zmniejsza zdolność odczuwania oznak zimna.
- Nie dotykaj metalu gołymi rękami – przy takim mrozie metal natychmiast „przykleja się” do skóry i może spowodować odmrożenia.
- Miej plan – wiedz, gdzie możesz wejść, aby się rozgrzać, jeśli zajdzie taka potrzeba. Nie oddalaj się zbytnio od domu ani od ciepłych pomieszczeń.
Po powrocie do domu
Po spacerze w ekstremalnym mrozie ważne jest, aby prawidłowo się rozgrzać. Nie wskakuj od razu pod gorący prysznic ani do wanny – nagła zmiana temperatury może spowodować problemy z krążeniem.
Najpierw się rozbierz, pozwól ciału stopniowo ogrzewać się w temperaturze pokojowej. Wypij ciepły (nie gorący!) napój – herbatę, bulion lub po prostu wodę.
Jeśli czujesz, że któraś część ciała mogła odmrozić się – palce są blade, zdrętwiałe lub bolące – nie ogrzewaj ich gorącą wodą. Delikatnie rozgrzej je ciepłem ciała (włóż ręce pod pachy) lub letnim, wilgotnym okładem. Jeśli w ciągu 15–20 minut czucie nie wraca lub skóra staje się niebieska/czarna – skonsultuj się z lekarzem.
Podsumowanie: iść czy nie iść?
Krótka odpowiedź – tak, można iść, ale z głową. 20–30 minut spaceru przy -28°C jest bezpieczne dla zdrowej osoby, jeśli odpowiednio się ubierzesz i będziesz przestrzegać środków ostrożności.
Świeże powietrze, nawet bardzo zimne, poprawia nastrój, pobudza krążenie i pomaga uniknąć zimowego znużenia. Wystarczy szanować przyrodę i granice swojego ciała.
A jeśli dzisiaj po prostu Ci się nie chce – nikt nie zmusza. Kubek gorącej herbaty przy oknie to również świetna opcja.
